Het is alweer een paar jaar geleden dat ik voor het laatst in de US was. Ik moest op verschillende plaatsen in Texas en Oklahoma zijn en begon deze reis eind juni in de wetenschap dat het erg heet en "winderig" kon zijn in Tornado Alley -- we hebben het inderdaad meegemaakt dat we dekking moesten zoeken en vlug ook, maar daar gaat dit verhaal niet over.
Mijn reisgezel was een goede vriendin, Renee, die voor het eerst zo'n grote reis maakte. De elf uren vliegen van Amsterdam naar Atlanta en door naar Houston hadden haar lichtelijk gekraakt en ze had bijna een volle week nodig om weer tot zichzelf te komen. Ik vertel het er maar even bij, want dit verhaal mocht haar misschien in een vreemd daglicht stellen. Alleen de titel al. Renee kan doorgaans prima tegen een fikse borrel, is beslist geen overmatige drinkster, weet zich doorgaans innemend en keurig te gedragen. Zo. Dit verhaal laat even een iets andere kant zien, maar het voorgaande is er niet minder waar om.

We hadden de dag doorgebracht in het Indiaanse museum van Anadarko, Oklahoma, waar een ode in houtsnijwerk wordt gebracht aan alle grote Indiaanse stamhoofden en voorvechters van het behoud van hun levenswijze, en waren op aanraden van de conservator naar Tonkawa Hills gereden. De plek wordt in ere gehouden sinds daar een verschrikkelijke slachting heeft plaatsgevonden ten tijde van Het pad der tranen (The Trail Of Tears, de deportatie van het Indiaanse volk naar Oklahoma). Op Tonkawa Hills is een openlucht museum ingericht waar alle huizen, hutten en tenten zijn nagebouwd om de verschillende manieren te tonen waarop de stammen van oudsher woonden. Er werd gedanst door een groep jonge Sherokees en Commanche's, allemaal door de hitte bevangen, net als overigens alle bezoekers. Het was ook ongemeen heet, in Celsius omgerekend over de veertig graden. Een Amish gezin, hele vrolijke mensen overigens, stonden in hun zwarte pakken te doen alsof het allemaal heel normaal was, maar de jongedame die ons rondleidde, een wat mollige Commanche teener met een verschrikkelijk mooie jurk aan, stond op een gegeven moment naar adem snakkend tegenover me en stelde de lichtelijk verwarrende vraag : "Heeft Uw grootvader U ooit verteld dat het vroeger nooit zooo heet werd." - Om haar terug op aarde te krijgen heb ik toen maar geantwoord dat mijn grootvader daar de kans niet toe had, maar dat ze zonder meer gelijk had met het weer, ik stelde voor dat we allemaal zouden gaan zwemmen. Maar helaas, op Tonkawa Hills is erg weinig water. Na afloop van de rondleiding bleef iedereen, we waren met een man of twintig, opmerkelijk lang rondhangen in het hoofdgebouw om verkoeling te zoeken, een verfrissing te drinken en rond te neuzen in de Indiaanse kunstvoorwerpen, oudheidkundige tentoonstelling (waar trouwens weer van die hele mooie ceremoniele gewaden van hertenleer hingen) en de toeristische prullaria. Alleen de Amish kochten niets. Opa danste wel de horlepiep en praatte honderd-uit tegen me in een soort oud-Fries. Ze waren heel verbaasd dat ik daar nauwelijks een touw aan kon vast knopen.

Even na het middaguur stonden we weer in de verzengende zon op de parkeerplaats, niet wetend hoe vlug we in de auto moesten komen om de airconditioning aan te zetten. Ter afscheid werd er door meerdere partijen lustig gezwaaid, dat zal ik ook niet gauw vergeten want dat maak je niet vaak mee in Amerika. We reden terug in de richting van Anadarko, een beetje daas van de hitte. Om vol te tanken en verfrissingen te kopen reed ik een tankstation binnen in the middle of nowhere - ongeveer tussen Tankawa Hills en Anadarko in. Het waren een paar moderne pompen overdekt met een betonnen kap die de broodnodige schaduw verzorgde en een wat meer dan gemiddeld supermarktje waar zich de kassa van het pompstation bevond. Renee stapte uit om wat inkopen te doen en voordat ik de zelfbediening ter hand kon nemen had een breedgeschouderde jonge Indiaan de benzinetoevoer reeds aangebracht en stond lustig te tanken. We keken elkaar even goed aan, ook een gewoonte die je onder westerse mensen weinig tegen komt - en waarschijnlijk nog bevangen door de hitte, zei ik tegen hem : "Load her up and watch her for me, I am going inside." 
Zijn ogen schoten een moment vuur, toen knikte hij want hij begreep dat ik hem ervoor zou belonen, maar aan de andere kant was het erg ongebruikelijk om ervan uit te gaan dat er ook maar iets met die auto zou kunnen gebeuren hier. Ik begreep dat te laat, maar het was nou eenmaal gezegd en dus keerde ik me om en volgde Renee de winkel in.
Naast wat fris en zakdoekjes had ze glimlachend een fles goudkleurige tequila gepakt en reeds op de toonbank gezet. De tequila had een veelbelovend etiket. Renee keek nog wat rond en de auto was inmiddels volgetankt. De brede indiaan kwam de winkel in, waar het aanmerkelijk koeler was dan buiten en voegde zich bij de jongelui aan de kassa. Er stond nu een groepje van acht of negen Indianen, oplopend van kleuter tot de breedgeschouderde grote broer, die net twintig was. Ze keken naar ons met onverholen belangstelling. Ik zag de grote broer naar de fles tequila kijken en onmiddellijk daarna kruisten onze blikken opnieuw, deze keer glimlachten we allebei. Ik dacht dat hij een grapje zou gaan maken over tequila drinken, maar hij zei opeens. "They are $ 40,00 for a box of twelve bottles ... so you get two bottles for free if you buy the box." "That's a great and generous offer ..." begon ik nadenkend - wat moest ik nou met een hele doos tequila ?
"Tell you what ..," zei de Indiaan. "You bring that box of tequila for dinner tonight and you'll be our guest."  Deze uitnodiging trok ook Renee's belangstelling en ze kwam bij ons staan. We stemden al in voordat we iets zeiden want daar was die wederzijdse glimlach weer. "We all live on the other side of that green fence," wees de Indiaan, "All of us and our families." Ik had geen green fence gezien, maar aan weerszijden van de weg was alles groen, dus vreemd keek ik er niet van op.

Zo kwam het dat we na de middag te hebben doorgebracht in en rond het zwembad van het hotel met een volledige - en onaangebroken - doos tequila tegen zessen terug reden naar het tank station en een breed pad vonden in de groene schutting. Daar stonden pick ups en zelfs een oude Mercedes geparkeerd en er speelden kinderen die ons begroetten met een mengeling van verlegenheid en opwinding. Een paar ervan renden voor ons uit tussen de bomen door, die aangaven dat auto's met geen mogelijkheid verder de nederzetting in konden. Er stonden trailers, een enkele camper, een adobe-achtig bouwsel en zelfs een volledig beschilderde tepee waar voornamelijk kinderen in en uit liepen. In het midden waren boomstammen in een cirkel gelegd, hier en daar onderbroken door een plastic terras set of een parasol met Ice cream reclame erop. In het midden was een complete veldkeuken ingericht met twee vuren, waarvan er een brandde onder een stenen oven. Vrouwen en kinderen waren bezig met het eten en te druk om ons te begroeten, maar de mannen stonden allemaal kort op, staken hun handen in de lucht, lachten tegen ons en gaven de flessen tequila door. De hitte die van deze kookplaats opsteeg verdween volledig in de warmte van de namiddag. De temperatuur was wel iets aan het dalen, maar ik voelde de zon nog steeds onbarmhartig in mijn nek branden. De jonge Indiaan die ons had uitgenodigd nam plaats op een boomstam en wees naar de plek naast zich. "It's a special day for us. Usually we don't see too many visitors and we don't eat dinner with tequila too often." Vooral de wat oudere mannen sloegen zich op de dijen van de pret en staken hun plastic bekertjes in de lucht naar ons alvorens de eerste slok te nemen. De kleine jongen die daarom moest lachen werd getrakteerd op een komische act van vader of opa doordat deze zich groots en overduidelijk verslikte en vervolgens begon rond te dansen alsof de tequila een onmiddellijke uitwerking had. Het trok de aandacht van nog meer kinderen en het tafereel was zo vrolijk dat andere vaders zich eveneens besloten te verslikken of kozen voor de andere optie in dit spel : diep en brommend zitten zingen.

De eerste borden - meest witte plastic bordjes, hoewel sommige mannen een aardewerk bord kregen - werden rond gedeeld. Renee, die tot dat moment lichtelijk aangedaan om zich heen had staan kijken, kwam naast me zitten en kreeg een kleurrijk bord in haar handen met een korte uitleg. Het meeste daarvan zijn we wel vergeten, maar het voedsel was een mengsel van vlees en bonen, er lag gebakken pompoen en een soort oliebol die voornamelijk van aardappel bleek te zijn. Het ging hoe dan ook heel goed samen met de tequila, want het had de typische smaak van voedsel dat in de buitenlucht is bereid. Het gesprek verstomde vrij snel. Iedereen wijdde zich aan de maaltijd.

De vrouwen die hadden gekookt verzamelden nu de kinderen, maanden ze tot rust - wat ook alweer een groepsactiviteit bleek te zijn - en namen plaats bij hun mannen, in alle gevallen erachter zodat ze oog konden houden op elkaars kinderen. Ik zag dat wel, maar het zei me niet dat het tijdens het eten - eigenlijk ! - vrij onacceptabel was dat Renee naast me bleef zitten. Pas toen ik links en rechts van me iemand aansprak en zo goed als genegeerd werd, begon er iets te dagen. Ik keek vragend naar de jonge Indiaan naast me. Die keek even de cirkel langs, boog zich toen voorover en gaf toen een veelbetekenende wenk aan Renee. Ze zat met haar knieen tegen elkaar om plaats te bieden aan het bord, hield een hand met het bekertje tequila koket omhoog, waar haar buurman uit afleidde dat ze bijgeschonken diende te worden en peuzelde met een verrukte glimlach voedsel naar binnen. Ze keek de jonge Indiaan verrast aan, toen mij. Begreep ze het goed ? Vrouwen zitten daar achter hun mannen en houden de kinderen rustig. Punt. Ik heb helemaal geen kinderen, zei haar verbaasde blik nu. Toch stond ze op en ging iets schuin achter me op de grond zitten, aangelachen door haar buurvrouw en haar kinderen die hun goedkeuring lieten blijken door hun cirkel iets wijder voor haar te maken. Maar mijn reisgezel had duidelijk haar twijfels hierover. Ze zat wat ongemakkelijk om zich heen te grimassen en toen ze me aankeek zag ik zelfs heel even iets van boosheid. De grote oude man die naast haar had gezeten schoof iets dichterbij en schonk nu ook mijn bekertje bij, prooste door de fles in de lucht te steken en zei iets onverstaanbaars wat zonder meer feestelijk klonk.

Na Renee's opname in de groep vrouwen en kinderen werden mijn buren mededeelzamer. Ze vertikten het om uit te leggen waarom vrouwen en kinderen apart zaten, maar ik kreeg de indruk dat het met de tequila te maken had. Renee moest nu ook vragen om bijgeschonken te worden. Het was ook duidelijk iets waar de mannen geen woorden aan vuil wilden maken en misschien was dit wel helemaal door de vrouwen bedacht. Het gesprek ging al snel over het voorval van die middag waarbij de jonge Indiaan en ik elkaar zo veelbetekenend hadden aangekeken. Hoogtepunt uit de vertelling was niet alleen de uitwisseling van blikken, die door de jonge Indiaan met zijn vingers voor zijn ogen werd nagedaan, maar vooral het feit dat ik hem had gevraagd op de auto te letten. Er werd behoorlijk om gelachen. Om me niet teveel in verlegenheid te brengen werd er naar onze huurauto geinformeerd met de woorden "Tell me about the car, is it yours ?" en er werd begrijpend geknikt toen ik uitlegde dat ie gehuurd was en ik voortdurend de ramen afdekte bij motels om te voorkomen dat de uitgebreide stereo installatie, de telefoon en de kantelbare televisie achterin de aandacht zouden trekken van mensen met snelle grijphanden. Renee voelde zich buitengesloten van dit mannen gesprek, en terecht. De tequila is gaan werken en ze verveelde zich wellicht ook een beetje want rond om haar heen ging alle aandacht naar het eten en de vruchtensap of thee die er bij werd geschonken. Terwijl ik regelmatig achter me keek of ze het nog verdroeg heeft ze blijkbaar een idee gekregen. Eerst voelde ik haar hand met het bekertje enkele malen en ik schonk haar bij. Een van de mannen zei daar iets over waar hij zelf om moest lachen, maar dat werd door de anderen genegeerd. Opeens tikte ze me aan en zei : "Gossiejongen, ik heb het toch warm !!!" Tja. Wij allemaal.

Toen tikte ze me aan en zei : "Ik trek wat uit hoor. Het gaat zo niet langer." Ze droeg alleen een t-shirt maar er zaten ook mannen met ontbloot bovenlijf ... Ik kon me er geen zorgen over maken en besloot dat Renee tegenhouden in iets hetzelfde zou zijn als een boom leren zingen. We zouden wel zien wat er van kwam en waarschijnlijk zou de groep waarmee we hier zaten haar gedrag vanzelf corrigeren, ze zou waarschijnlijk ten prooi vallen aan grote hilariteit. Hoe dan ook. "Dat kan ik me voorstellen," zei ik en at verder.
Enkele seconden later weer dat vingertje. "Ik ga niet als enige in me blote tieten zitten," zei ze benepen. Ik moest wel lachen, ja. "Ik denk dat ik m'n shirt aanhoud," zei ik. Weer dat vingertje. "Ik kan toch wel gewoon dit ding uit trekken ?" Ik zou niet weten waarom niet, dacht ik, en eigenlijk verheugde ik me wel op de consternatie die zou volgen, maar omdat ik er niet echt een vraagstuk van kon maken trok ik alleen maar met mijn schouders. Toen bleef het even stil achter me. Het vingertje. Ik keek niet eens meer om nu, ervan overtuigd dat ze zich aan het uitkleden was en mij medeschuldig wilde maken. Maar Renee had om zich heen gekeken en had gezien dat haar buurvrouw het ook vreselijk warm had in haar hooggesloten jurk. "Ik trek pas wat uit als zijn vrouw ook wat uit trekt." Ja ja. Of ik dat wilde regelen zeker. Maar dat vingertje bleef in mijn zij prikken en ik werd nog eens bijgeschonken door mijn buurman wat me een goede gelegenheid leek om het onderwerp eens aan te snijden. "My wife wants to go topless," zei ik plompverloren tegen hem. Hij staarde me strak aan, de fles nog boven mijn bekertje. "But she is shy. Please ask your wife to go topless first." 
Hij had boos kunnen worden, maar in plaats daarvan knikte hij kort en begrijpend, keerde zich half om naar zijn etende ega en bromde een paar woorden. De kinderen die dit hoorden stikten zowat van het lachen en ik hoorde Renee zelfs mee lachen, maar de aangesproken vrouw zette haar bord neer en liep weg. Renee was er stil van. Misschien dacht ze dat de vrouw zich beledigd voelde.

Zoals de meesten inmiddels had ik mijn bord leeg en accepteerde voor de zoveelste keer een bodempje tequila in het bekertje, dat ik inmiddels behoorlijk begon te voelen. Ik vroeg de jonge Indiaan naar zijn naam. "I am Harold," zei hij en wees naar mijn andere buurman. "His name is Abraham Longfellow. He is my father."  "I am Martin," zei ik en wees naar Renee, "... and she is Renee. She is not my wife actually. I am not married." Hij vond het best. "It is a bit strange we didn't tell eachother our names sooner," ging ik door. "Why ?" zei Harold. "We are not writing letters to eachother. We are merely having dinner." We zaten er om te lachen toen de vrouw, Harold's moeder dus, weer terug kwam, nog steeds volledig gekleed. Ze boog zich naar Abraham en zei iets voordat ze weer ging zitten om haar maaltijd af te ronden. De grote vriendelijke Abraham keerde zich onmiddellijk naar mij en zei : "It is done." Ach ja, ik begreep er helemaal niks van, maar omdat dit in het antwoord scheen te zijn op Renee's verzoek keerde ik me vluchtig naar haar om en herhaalde : "It is done. Je hoort het." Ze werd nog stiller in opperste verwarring en even later kreeg ze de hik.

Pas toen ze naar het toilet vroeg (hier heette dat niet "the restroom" ...) en werd verwezen naar door de lokale overheid aangeleverde kunststof toilethokjes zoals ze ook op festivalterreinen worden geplaatst ... kreeg het hele verhaal zin. Op de toiletbril zat een verschuifbare papieren servet, rondom bedrukt met de woorden : TOPLESS TOPLESS TOPLESS ...


Verhaal van Martin Melskens - martin@romoworkstation.org

© USA4ALL & Martin Melskens