|
….Met angst en beven sloeg ik de weg naar Monument Valley in. Het
was alweer een paar weken geleden dat ik onder niet zulke prettige
omstandigheden weg was gegaan bij Jamison en die heftige
ontwikkelingen van die laatste paar dagen in Monument Valley stonden
nog in mijn geheugen gegrift.
Ik was na mijn vertrek uit Monument Valley zo snel mogelijk en zover
mogelijk van het Navajo reservaat weg gereden, nog steeds niet
begrijpend waarom het allemaal zo was gelopen. Ik, die mij altijd
met veel respect en bewondering in de Navajo cultuur had verdiept en
nu zo was “weggejaagd”…Op mijn weg naar het vliegveld, doorkruiste
ik nog een laatste keer het Navajo reservaat en op het moment dat ik
langs Gallup reed, was daar een grote rodeoshow en Pow Wow aan de
gang. Ik stopte, uiteraard om dit spektakel te zien en keek met pijn
in mijn hart naar al die Navajo indianen die daar aanwezig waren. Er
waren dansceremonies, maar ook kraampjes met kunstnijverheid en met
allerlei lekkernijen en traditioneel eten. En al die tijd dat ik
daar liep, was ik me bewust van het feit dat ik als een “Beleghana”
werd gezien, terwijl ik het wel uit wilde schreeuwen dat ik geen
“vreemde” was. Weer voelde ik de onmacht en de noodzaak om alles te
begrijpen wat er de afgelopen dagen was gebeurd en het ongeloof dat
ik het hier dan de rest van mijn leven mee leek te moeten doen. Ik
zou over een paar weken terugkeren naar Nederland met het verslagen
gevoel dat mijn droom op een desillusie was uitgelopen.
Terug in Boston vroeg mijn werkgever of ik een sportauto “across”
wilde rijden. In verband met een verhuizing naar San Francisco
konden er 2 auto’s achter de verhuiswagen worden gehangen. De derde
moest gereden worden, “all expenses paid”. Dat was natuurlijk een
aanbod dat ik niet af kon slaan. Ik mocht een bijrijder mee nemen en
vroeg een goede vriend van mij, Jeff om met me mee te gaan. Een week
later vertrokken we en begonnen we aan een lange autorit van Bosten
naar San Francisco….Ik wist dat we ergens aan het eind van de reis
door Arizona zouden komen en dat Monument Valley dan ook min of meer
op de route lag…”Als je niet stopt in Monument Valley en je zoekt
Jamison niet nog 1 keer op om te vragen waarom alles zo is gelopen,
ga je straks met een enorme kater terug naar Nederland”, zei Jeff.
Ik wist dat hij gelijk had, maar ik was tegelijkertijd ook bang om
mezelf daar weer te laten zien en ook bang voor de confrontatie die
misschien zou volgen. Ik wist immers niet wat ik kon verwachten, of
ze me nog steeds liever kwijt dan rijk waren, of Jamison überhaupt
nog in Monument Valley was en nog belangrijker, of hij blij zou zijn
om me weer te zien. Al deze vragen spookten de gehele rit door mijn
hoofd. Natuurlijk probeerde ik ook te genieten van al de mooie
dingen die ik onderweg zag. We reden dwars door de Blue Ridge
Mountains, logeerden een aantal dagen bij de tante van Jeff in
Alabama en bekeken de vele plantage huizen in het zuiden van
Mississippi. De gedachten aan hoe het straks in Monument Valley zou
gaan, waren echter nooit ver. Nadat we Texas en New Mexico waren
doorkruist, kwam het moment steeds dichterbij dat we niet meer om
een bezoek aan Monument Valley heen konden…
Alles voelde vertrouwd, de weg naar Monument Valley toe, de afslag
op de junction richting de ingang van het park, waar ik nu net als
iedere andere toerist entree moest betalen en de Mittens die daarna
als 2 landmarks voor mijn ogen opdoekten. Ik was weer thuis, maar zo
voelde het toen nog niet….
 Ik
reed met een opgewonden en tegelijkertijd angstig gevoel de zandweg
richting de Koraal af en voelde de ogen van iedereen in mijn rug
prikken toen ik uit de auto stapte. Ik was samen met Jeff en
achteraf hoorde ik, dat ze dachten dat ik samen met mijn bodyguard
was teruggekomen. Ik liep met kloppend hart in mijn keel en gebalde
vuisten in mijn broekzak, mezelf moed insprekend, op Jamison af en
zei: “Wij willen graag een paardrijdtocht door de Valley maken, kan
dat”? Op deze manier was ik een klant en zorgde ik voor klandizie en
hoopte ik dat ze me in ieder geval niet direct weg zouden sturen.
Jamison lachte een beetje verlegen en zei dat hij wel tijd had om
ons beiden op een rit mee te nemen. Mijn hart maakte een sprongetje
van blijdschap…de deur stond in ieder geval weer op een klein
kiertje, want hij had net zo eenvoudig een andere gids aan kunnen
wijzen, die ons mee zou nemen door de Valley heen. Hij ging gelukkig
zelf mee en zo hadden we de mogelijkheid om ons af te zonderen om
even alleen met elkaar te kunnen praten. We betaalden netjes voor de
rit, Jamison ving 3 paarden voor ons, Honky Tonk voor hemzelf, Tony
voor mij en een heel sloom en mak paard voor Jeff. Achteraf was dit
met voorbedachte raden, want Jamison hoopte zo dat Jeff een beetje
achter zou blijven, zodat hij de kans had om mij alleen te spreken.
We hebben later nog erg veel gelachen over Jeff en dat slome paard
dat zich door niets of niemand lieten verstoren en hoe zij beide op
hun eigen tempo het rondje liepen en steeds verder uit ons
gezichtsveld verdwenen.
“Ik wist dat je terug zou komen” zei Jamison, “ik heb tijdens iedere
ceremonie aan de goden gevraagd of ze je terug wilden brengen bij
mij”. Hij had mijn handschoenen bewaard, die ik in mijn haast om te
vertrekken was vergeten en in zijn truck had laten liggen. “Ik heb
jouw handschoen om de handschakeling van mijn truck gedaan en elke
keer als ik in mijn truck zat, nam ik jouw hand weer in de mijne en
wenste ik je terug bij mij”. De grond sidderde onder mijn voeten en
weer had ik knikkende knieën, maar nu van geluk en opwinding. Alle
angst was verdwenen en met die woorden kwam ik voor de tweede keer
thuis in Monument Valley. Dit was voor mij het bewijs dat ik er goed
aan had gedaan naar Monument Valley terug te keren. Ik had mij voor
niets tijdens de autorit van 4000 kilometer honderden keer
afgevraagd of ik nu wel of niet naar Monument Valley moest gaan.
Ondanks mijn twijfel waren de krachten van de kosmos sterker geweest
en hadden deze mij weer terug naar Monument Valley gebracht, terug
op mijn uitgestippelde pad. Ook al was er een gedwongen pauze
geweest, mijn “reis” was gelukkig nog niet ten einde. Wel was
Jamison even in de war van Jeff en vroeg of dat nu mijn nieuwe
vriendje was. Ik kon hem snel uit de droom helpen en daarna stond,
naast een aantal praktische zaken, niets ons meer in de weg.
In die paar dagen dat we nog in Monument Valley waren, raakte alles
in een stroomversnelling. Jamison regelde alles met zijn familie en
ik kon nadat ik de auto in San Francisco afgeleverd had, terugkomen
naar Monument Valley. Jeff was trots op zichzelf dat hij mij
duidelijk het juiste advies had gegeven en nam een foto van een
stralende Jamison en mij. Later bleek dat hij deze naar mijn ouders
in Nederland had gestuurd met achterop alleen het woord: “bruid”.
Onnodig te zeggen dat dit bij mijn ouders de nodige schokreacties
teweeg bracht.
Mijn ouders verwachtten mij een paar weken nadat ik de auto in San
Francisco had gebracht, terug in Nederland. Het kwam dus als een
onaangename verassing toen ik hen vertelde dat ik nog niet terug
naar huis kwam, maar terug ging naar Monument Valley om bij Jamison
te blijven. Ik had ze niet alles verteld van wat er gebeurd was,
maar het feit dat hun dochter in een Hogan, zonder stromend water,
wc en elektriciteit bij de indianen ging wonen, was voor hen een
stuk minder aantrekkelijk dan dat dit voor mij was. Ze waren niet
blij met deze ontwikkeling, maar kenden mij ook goed genoeg om te
weten dat het geen zin had om me ervan te proberen te weerhouden. Ik
kon mijn spullen bij vrienden in San Francisco laten staan en
regelde een vliegticket naar het dichtstbijzijnde vliegveld van
Monument Valley, te weten Flagstaff. Jamison belde mij een paar keer
vanuit een payfone op om een en ander af te spreken en gelukkig
bleef het plan om terug te keren onveranderd. Iets waar ik diep in
mijn hart nog wel eens aan twijfelde, aangezien er altijd wel weer
iets kon veranderen in de situatie, door omstandigheden, of zijn
familie. Het was wel even een probleem om mij te komen halen, omdat
hij geen officieel rijbewijs had en dus niet durfde te rijden buiten
het reservaat. Zijn zus zou meekomen om ons op te halen en ik vond
alles best, zolang alles maar geregeld zou zijn. Het was de eerste
keer dat ik naar Monument Valley zou gaan zonder eigen vervoer en ik
realiseerde me dan ook dat ik op deze manier veel afhankelijker van
Jamison zou zijn dan de vorige keren. Desondanks nam ik zeer bewust
de beslissing om terug te gaan en vertrok richting Flagstaff in een
klein vliegtuigje vanuit San Francisco. Ik had mijn mooiste kleren
aangedaan, make-up op en allemaal mooie Navajo sieraden om. Ik dacht
dat hij op die manier trots op me zou zijn en blij zou zijn om me te
zien.
 Toen
ik aankwam, stond Jamison op me te wachten en keek hij me verlegen
aan. Hij stelde me een beetje schaapachtig aan zijn zus voor en we
reden zwijgend richting Monument Valley. Eenmaal op het Navajo
reservaat aangekomen, stopten we ergens om iets te eten. Zodra zijn
zus even weg was, vroeg hij me waarom ik mijn ogen zo blauw had
gemaakt….Ze waren al blauw van mezelf en het was niet zo handig om
die blauwe Beleghana ogen nog meer te benadrukken door blauwe
verf..Ik was in de veronderstelling dat ik er goed aan had gedaan om
me mooi te maken voor hem, maar begreep als snel dat ik de plank
hiermee finaal had misgeslagen. Dit was echter nog niet het ergste,
want ik had ook een ring om mijn wijsvinger en dat was helemaal
taboe. “Waarom heb je dat gedaan” vroeg Jamison met afkeuring en
tegelijkertijd angst in zijn ogen. De Navajo’s geloven dat op het
moment dat iemand doodgaat, de adem via de wijsvinger het lichaam
verlaat en het is dan een groot taboe om, om die vinger een ring te
dragen. Dit was niet de eerste keer dat ik me realiseerde dat het
geloof van de Navajo’s zeer diep in hun leven geworteld zit, maar
wel dat deze gebruiken vanaf nu ook op mij en mijn gedrag van
toepassing zouden zijn. Ik moest mij immers aanpassen aan hun “Way
of Life” als ik bij de Navajo wilden wonen en leven. Tegelijkertijd
realiseerde ik me dat ik dan nog een hele lange weg te gaan had,
aangezien het dagelijkse leven ongelofelijk dicht verweven is met
hun diepgewortelde geloof. Het was onmogelijk om alles gelijk goed
te doen. Er bleek altijd wel weer iets te zijn, wat ik niet wist of
niet goed deed, waardoor ik weer een blunder maakte. Of erger, de
toorn van de goden over mij afriep, waardoor ik allerlei handelingen
moest doen, of riten moest onderdaan om dit
weer recht te breien. Het zou mij, soms pijnlijk duidelijk worden
dat je een leven lang aan ervaringen niet in een paar maanden kunt
leren.
Aan de andere kant vond ik het een eer om in de Way of Life ingewijd
te worden en realiseerde ik me dat het een unieke kans was om al
deze lessen te mogen leren. Dit was wijsheid die ik nog in geen één
boek over de Navajo indianen tegen was gekomen en ik had er
inmiddels al heel veel gelezen. Dit waren levenslessen die je leerde
door met en bij de Navajo indianen zelf te leven en mij viel dus de
twijfelachtige eer om al hun gebruiken uit eerste hand, weliswaar
met schade en schande te leren. Ik stortte mij dan ook, inmiddels
zonder make-up en mijn ring om een andere vinger vol overgave in
mijn nieuwe levensdoel; het eigen maken van de Navajo “Way of Life”
en ik leerde mezelf met vallen en opstaan, langzaam staande te
houden tussen de Navajo’s in Monument Valley.
Bij aankomst in Monument Valley begon het avontuur al direct.
Jamison en ik gingen de bergen in gaan om genoeg bomen te zoeken en
om te hakken voor ons nieuwe huis. Jamison was erg trots dat hij met
zijn familie had geregeld dat we ergens op het land van zijn oma een
Hogan mochten bouwen en volgens de traditie dienden wij dan zelf de
bomen in het bos te zoeken, om te hakken en van schors te ontdoen.
Jamison zette zijn zus af en wij vertrokken naar het noorden,
richting het bos. Eindelijk waren we samen en konden we letterlijk
en figuurlijk aan onze toekomst samen gaan bouwen. Maar dat dit
avontuur iets minder idyllisch eindigde dan dat het begonnen was,
werd duidelijk toen wij in het holst van de nacht met onze eigen
angsten werden geconfronteerd en liggend op een paar matrasjes in de
open lucht, opgeschrikt werden door een groep coyotes, die ons
omsingeld hadden…...
Hágoónee', Volgende maand meer…
Dorothea Born
Alle columns van Dorothea worden bewaard in ons
archief.
 
|
